Famobὃrὃ
Sura Yeremia andre, wama'ele'ö Yeremia, nifasuraönia khö Barukhi (Yer. 36:1-4) me dὃfi 585-580 SM. fanuriagὃ nifalua Yeremia ibὃrὃgὃ me dὃfi 626-586 SM, fatua lὃ adudu Yerusalema ba osali Lowalangi nifalua soi Babeli.
Tumbu Yeremia andre
ono ere, tumbu ia ba banua Anatoti, ibὃrὃgὃ halὃwὃ fanuriagὃ me no
13 fakhe sa’ae tobali razo Yosia.
He wa’ae itundreheni halὃwὃ famohouni nifalua razo Yosia ba i’ila samae’ele’ὃ Yeremia andre wa lὃ nasa safὃnu famati ndraono Gizaraeli khὃ Lowalangi. andrὃ wa ifangelama ira ena’ὃ so fangesa dὃdὃ fabὃi ihuku ira Lolawalangi. Meno sa’ae soi Babeli ikalaisi soi Misirayi me dὃfi 605 SM ba lasuwὃ gὃi Yehuda me 597 SM ba me dὃfi 586 SM adudu Yerusalaem andrὃ.
Ba Yeremia 15:15-21 hikaya famakao nitaὃgὃ ba nitὃrὃ Yeremia bὃrὃ me lὃ farὃi ia khὃ Lowalangi. Ba ayati 15-16 Taromali Lowalangi sitobali omusola dὃdὃ khὃ Yeremia, ayati 17-18 itutunὃ ὃsi dὃdὃnia khὃ Lowalangi ba ayati 19-21 Fangaro dὃdὃ moroi khὃ Lowangi.
Huhuo
1.
Taroma Li Lowalangi Sitobali Gõ ba Omusola Dὃdὃ (ayati 15-16)
|
15 Õ’ila sa’ae, ya’ugõ Yehowa! Tõrõ tõdõu ndra’odo,
tolodo ba lau mbalõgu ba zolohi ya’odo; bõi bunudo, ba wa’ebolo dõdõu andrõ
[khõra]: tõrõ tõdõu, wa no bõrõ ndra’ugõ, wa ulu’i wa’aila! 16 Falukhado
daroma li khõu, ba no amaedola gõgu, ba tobali fa’omuso dõdõgu daroma liu
andrõ, ba fa’owuawua dõdõgu, no tõimõ mbõrõ wamotõi ya’odo, ya’ugõ Yehowa,
Lowalangi ngahõnõ. |
Ba ayati 15 andre i’faema angandrõwa dõdõnia khõ Lowalangi me ba wa’abu dõdõ so ia. i’angarõfili Lowalangi; tolodo, me so solihi yaia, sedõna mamunu yaia, sinangea i’agarõfili Lowalangi bõrõ me halõwõ nifaluania, halõwõ ni be’e Lowalangi khõnia.
Ba ba sitambai da’õ tebai gõi irõi halõwõ wanuriaigõ me no tobali
omusola dõdõnia ba taroma li Lowalangi me imane wa taromali andrõ no
gõ-nia ba omusola dõdõnia ba fa’owuawua dõdõ (ayati 16).
Ayati 16 andre tobali danedane khõda wamalua halõwõ wanuriagõ andrõ
ena’õ abõlõ ba mofa’abõlõ ita na taromali tobali gõ, omusala dõdõ ba fa’owuawua
dõdõ. Eluahania ba halõwõ fanuriagõ tenga ha fanuriagõ nifaluada, taroma li
Lowalangi nituriaigõda ba enaõ tobali fangabõlõda gõi.
Sadõni dõdõda me omusola dõdõ Yeremia tenga bõrõ me ba waomusõ dõdõ so
ia. wa omuso dõdõnia me so ia ba wa abu dõdõ, andrõ wa taromali tobali taroma
nia ba we amõi enoni andrõ. Hewa'ae ato niha si lõ fao khõnia, so niha sa nuzu
tõdõ khõnia ba lõ iraõi ia Lowalangi, itolo ia Lowalangi ba wamakao
andrõ, iheta ia Lowalangi ba wa’abu dõdõnia.
Da tasofu ba khõda samõsa: “Hadia
Taromali ba ba fanuriagõ taromali Lowalangi no tobali omusala
dõdõgu”? (simane sama'ele'õ Yeremia)
2. Aro ba Wa’abu dõdõ (ayati 17-19)
17 Lõ sorududo fedaodao ba zomuso
tõdõ, fa ma’ikido ena’õ: ba dangau andrõ, ba no tonia ndra’o wedadao, me no
fahõna wa lõ sõkhisõkhi dõdõgu õbe’e. 18 Hana wa lõ’õ sa’ae mamalõmalõ
wa’afõkhõ andrõ khõgu, ba hana wa monananana zokhogu andrõ, fa tebai nifadõhõ?
Hadia, amaedola mbombo si falimo ndra’ugõ khõgu, idanõ saetu’aetu? 19 Andrõ
imane Yehowa: Na õfuli’õ, ba ufuli utehe khõu wangondrasi ya’odo, ba na
õ’oniagõ ira zi nangea zi lõ sõkhi, ba amaedola mbawagu zui ndra’ugõ? Ya’ira zi
otahagõ ya’ugõ, ba ya’ugõ, ba lõ õ’otahogõ ira.
Yeremia so ba wa’abu dõdõ sabua sibai, hulõ na no irõi ia Lowalangi,
hulõ na i’fatõ dõdõnia Lowalangi, oroma me iwa’õ khõ Lowalangi me no fahõna wa lõ sõkhisõkhi dõdõgu õbe’e. Ba
siduhunia lõ irõi ia Lowalangi ara ba wa’abu dõdõ andrõ. Ikaoni ia
mangawuli Lowalangi mõi tanõ fana-Nia ba wanguma’õ ena’õ abõlõ i’o’õ
somasi Lowalangi moroi ba zomasi niha gulidanõ silõ faudu ba gohitõ dõdõ Lowalangi.
Aboto ba dõdõ wa enoni Lowalangi tola manõ falukha wa’afatõ dõdõ ba fa’amarase, manofu khõ Lowalangi hana wa alua da’a ba hana wa’alua da'õ ba wa’auri enoni. Fefu da’õ bõi tobali lala ba wondrõi furi halõwõ Lowalangi sino ifaduhusi tõdõ khõda. Hasambalõ I’aro’õ mangawuli enoni-Nia tobali dela howuhowu ba mbanua niha Keriso.
3. Lowalangi Sanga’aro’ὃ Moroi ba Wa’abu
dὃdὃ (Ayat 20-21)
20 Ba ube’e ba’aba’a tõla saró
ndra’ugõ fõna niha andrõ, ba na fasõndra ira khõu, ba tebai lalawa ndra’ugõ, so
sa’ae ndra’odo ba ngaiu, ba wanolo ya’ugõ ba ba wangorifi ya’ugõ iwa’õ Yehowa.
21 Ba u’efa’õ ndra’ugõ ba danga zi lõ sõkhi ba ba gokhõ zamakao.
Meno
aefa i’fa’ema abula dõdõnia Yeremia khõ Lowalangi ba meno mõi ia zui fõna
Lowalangi ba wanga’aro’õ dõdõnia ba ba wanohugõ halõwõ wa’a’enoninia ba ibe’e
fangaro dõdõnia Lowalangi me Imane khõ Lowalangi; Ba ube’e ba’aba’a tõla saró ndra’ugõ fõna niha andrõ, ba na fasõndra
ira khõu, ba tebai lalawa ndra’ugõ, so sa’ae ndra’odo ba ngaiu, ba wanolo
ya’ugõ ba ba wangorifi ya’ugõ iwa’õ Yehowa. Ibali’õ hulõ tõla saro
Yeremia fanõ niha sifa’udu khõnia me Lowalangi sifa’udu salahi Yeremia khõ
nudunia, tandra wa so Lowalangi bangai Yeremia ba wanolo, ba ba wangofiri
enoni-Nia.
Ba ayati 21 omuso dõdõda wa I’efaõ ita Lowalangi ba zilõsõkhi ba ba gokhõ
niha zamakao. Andrõ yaita enoni he gõi banua niha Keriso bõi manõ
ata’u ita na so sifatiu tõdõ khõda, bõi atau’u ita naso niha sedõna mamakiko
wa’aurida ma sangoboisi ya’ita, Lowalangi sifasuwõ salahida.
Amarahuta
Yeremia 15:12-21 famahaõda wa taroma Li Lowalangi tobali umbu omusola
dõdõda hewa’ae so ita ba wa’abu dõdõ, famakao ba fa’afõkhõ. Bõi manõ
tarõi halõwõ wa’a’enoni ba bõi manõ tarõi halõwo fanuriaigõ taromali Lowalangi
da tabali’õ ia omusola dõdõ ba fa’ohahau dõdõ, simane Yeremia andrõ amuso
dõdõnia he itaria ara so ia ba wamakao bõrõ halõwõ Lowalangi.
Nifa’anõ: Pdt. Juliman Harefa
